Jump to content
Sign in to follow this  
DMTK

Σκωτία-Μια σύντομη ιστορική ανασκόπηση

Recommended Posts

Η πρώτη γραπτή αναφορά

Η επίσημη εκδοχή αναφέρει ότι η λέξη «whisky», προέρχεται από το γαελικό 'uisge beatha' ή 'usquebaugh', που σημαίνει water of life, δηλαδή το «νερό της ζωής». Δηλαδή, όταν το aqua vitae (λατινικός όρος, ο οποίος ήταν σε ευρεία χρήση κατά τη διάρκεια του Μεσαίωνα και της Αναγέννησης, αν και η καταγωγή του προέρχεται από πολύ νωρίτερα και εμφανίζεται σε μια ευρεία ποικιλία διαλέκτων ως  γενικό όνομα για όλους τους τύπους αποσταγμάτων) μεταφράστηκε στα γαελικά, έγινε usquebaugh ή uisge beatha {uisce "water και bethu "life"}, από το οποίο με παραφθορά προέκυψε το usky και μετά whisky.

Η πρώτη γραπτή και τεκμηριωμένη απόδειξη σχετικά με την απόσταξη στη Σκωτία, είναι καταγεγραμμένη το 1494 στα φορολογικά αρχεία του Υπουργείου Οικονομικών (Lindores Abbey in Fife). Μια καταχώρηση κάνει λόγο για την αποστολή βύνης σε κάποιο μοναχό με το όνομα John Cor, προκειμένου να φτιάξει aqua vitae (To Brother John Cor, 8 bolls of malt, wherewith to make aqua vitae for the King). 8 bolls of malt ήταν ισοδύναμες με 500kg, πράγμα που σημαίνει ότι η απόσταξη ήταν ήδη καθιερωμένη την περίοδο εκείνη.

Την εποχή εκείνη, τα μοναστήρια θεωρούταν ζωτικοί πυλώνες στήριξης των οικισμών, αφού διέθεταν αναρρωτήρια, βιβλιοθήκες και κήπους με βότανα για τη θεραπεία ασθενών, καθώς επίσης και τα κατάλληλα μέσα για την καταγραφή και τη διάδοση των γνώσεών τους. Τα μοναστήρια διέθεταν επίσης τις ιδανικές συνθήκες για την ανάπτυξη του πρώιμου whisky. Είχαν συνήθως φρέσκο νερό, πηγές σιτηρών, καθώς και το χρόνο και το ανθρώπινο δυναμικό για να εξασκηθούν και να τελειοποιήσουν τη τέχνη της απόσταξης.

Οι πρώτοι φόροι και η παράνομη απόσταξη

Η αυξανόμενη δημοτικότητα του «νερού της ζωής» προσέλκυσε την προσοχή του κοινοβουλίου της Σκωτίας, επιδιώκοντας να επωφεληθεί από τη νεοσύστατη βιομηχανία. Οι πρώτοι φόροι στη Σκωτία εισήχθησαν το 1644, γεγονός που οδήγησε σε αύξηση της παράνομης απόσταξης ουίσκι σε ολόκληρη τη χώρα. Το λαθρεμπόριο έγινε η συνήθης πρακτική για τα επόμενα 150 χρόνια. Οι excisemen ή gaugers, όπως ήταν γνωστοί από τη μία πλευρά και οι παράνομοι αποσταγματοποιοί από την άλλη, άρχισαν ένα παιχνίδι γάτας και ποντικιού. Μέχρι τη δεκαετία του 1820, κατασχέθηκαν 14.000 παράνομοι άμβυκες (illicit stills).

Robert Burns

Ένας από τους πιο γνωστούς φοροσυλλέκτες του 18ου αιώνα ήταν ο Robert Burns. Ήταν εκπαιδευμένος ως exciseman πριν στρέψει την προσοχή του στη γραφή και χαρίσει μερικά από τα ομορφότερα ποιήματα, της Σκωτίας.  Ο Robert Burns, επονομαζόμενος και «βάρδος της Καληδονίας», γεννήθηκε στις 25 Ιανουαρίου 1759 στο χωριό Alloway, κοντά στο Ayr. Παιδί αγροτικής οικογένειας, με στοιχειώδη επίσημη μόρφωση, κυρίως αυτοδίδακτος, ήταν μια προδρομική ρομαντική φιγούρα: πνεύμα ατίθασο, παθιασμένος πρεσβευτής των αρχών της Γαλλικής Επανάστασης, μελαγχολικός και ενθουσιώδης, ακατάλυτα δεμένος με τη φύση, διαρκώς διακινούμενος από τον έρωτα, πατέρας δώδεκα παιδιών, θαυμαστής της λαϊκής κουλτούρας και συλλέκτης δημοτικών τραγουδιών.

Άρχισε να σκαρώνει ποιήματα στα 15 του ενώ δούλευε στη φάρμα του πατέρα του. Το 1785, έγραψε το "Scotch Drink", μια ωδή στο ουίσκι και τη φύση της ευτυχίας, της κοινότητας, της συνεργασίας, της ζεστασιάς και της φιλικής υποδοχής, δηλαδή των γνωρισμάτων που χαρακτηρίζουν το μοναδικό απόσταγμα της Σκωτίας. Ο Robert Burns πέθανε στο Dumfries στις 21 Ιουλίου 1796, από διάφορες επιπλοκές που ακολούθησαν μια εξαγωγή δοντιού. Εκτός από τα ποιήματά του άφησε πίσω του ένα κληροδότημα περίπου 200 σκωτσέζικων δημοτικών τραγουδιών που κατέγραψε και διέσωσε.

Προχωρώντας σε μια σύγχρονη βιομηχανία

Η συνεχιζόμενη παραβίαση του νόμου τελικά ώθησε τον Duke of Gordon, στις εκτεταμένες εκτάσεις του οποίου δημιουργήθηκε ένα από τα ωραιότερα παράνομα ουίσκι στη Σκωτία, να προτείνει στη Βουλή των Λόρδων ότι η κυβέρνηση θα πρέπει να καταστήσει κερδοφόρο αλλά και νόμιμη την παραγωγή ουίσκι στη Σκωτία.

Το 1823 εγκρίθηκε ο νόμος περί ειδικών φόρων κατανάλωσης (Excise Act), ο οποίος επικύρωσε την απόσταξη του ουίσκι σε αντάλλαγμα ενός τέλους £10 και πληρωμής per gallon of proof spirit. Το λαθρεμπόριο τις επόμενες δεκαετίες, άρχισε να εξαφανίζεται και στην πραγματικότητα, πολλά από τα σημερινά αποστακτήρια είναι τοποθετημένα σε χώρους που χρησιμοποιούσαν οι λαθρέμποροι τα χρόνια που η απόσταξη ήταν παράνομη.

Η άνοδος του grain whisky

Μια από τις σημαντικότερες προσωπικότητες στην εξέλιξη της σύγχρονης βιομηχανίας του σκωτσέζικου whisky, είναι ο Aeneas Coffey. Ο Coffey γεννήθηκε, πιθανότατα στο Δουβλίνο, το 1780. Αν και δημόσιος υπάλληλος, ο Coffey είχε αρκετές ευκαιρίες να παρακολουθήσει το σχεδιασμό, τη λειτουργία και την παραγωγική διαδικασία των αποσταγμάτων whisky, καθώς η Ιρλανδία ήταν από τις κορυφαίες παραγωγούς τον 19ο αιώνα και το Δουβλίνο ήταν στο κέντρο αυτής της παγκόσμιας βιομηχανίας. Το 1821, ενεπλάκη σε κρίσιμα πειράματα με τις εφευρέσεις του Captain Pottinger στο αποστακτήριο του John Thompson στο Carrickfergus, οι οποίες είχαν ως στόχο να αποτρέψουν την απάτη.

Μετά την αποχώρηση του Coffey από την Υπηρεσία του, τον Μάρτιο του 1824, έχοντας συνεισφέρει στη σύνταξη του νόμου περί ειδικών φόρων κατανάλωσης του 1823, αποφάσισε να χρησιμοποιήσει τις σημαντικές γνώσεις που είχε αποκομίσει και την τεχνογνωσία του και να εισέλθει στο νόμιμο εμπόριο. Συγκεκριμένα, έστρεψε την προσοχή του στο σχεδιασμό και τη λειτουργία των σύγχρονων αποστακτήρων συνεχούς απόσταξης, που κατοχυρώθηκαν πρώτα με δίπλωμα ευρεσιτεχνίας από τον Sir Anthony Perrier (1770-1845), του Distillery Spring Lane στο Cork.

Κατά τη διάρκεια του 18ου αιώνα, η επιστήμη και η πρακτική της απόσταξης ήταν σε συνεχή εξέλιξη, αλλά η πραγματική πρόοδος προς τη συνεχή απόσταξη έλαβε χώρα στα τέλη του αιώνα.

Εν τω μεταξύ, ο Robert Stein, ανέπτυξε το δικό του αποστακτήρα. Το Δεκέμβριο του 1827, ο Stein κατέγραψε το πρώτο του δίπλωμα ευρεσιτεχνίας, το οποίο άνοιξε το δρόμο για το επόμενο στάδιο της συνεχούς απόσταξης. Στη συνέχεια ο Stein υπέβαλε αίτηση, για να του επιτρέψει να πειραματιστεί με το wash στο αποστακτήριο Wandsworth στο Λονδίνο.

Ο Coffey, έχοντας το δικό του σχέδιο, πήρε τα καλύτερα στοιχεία του διπλώματος ευρεσιτεχνίας του Stein, το οποίο ήταν ένας αποστακτήρας μονής στήλης και πρόσθεσε μια δεύτερη στήλη (rectifier), στην οποία το wash προθερμαινόταν (αφαιρώντας έτσι τους θερμαντήρες wash του Stein), πριν εισέλθει στην πρώτη στήλη (analyser), όπου άρχιζε η διαδικασία απόσταξης.

Ο Coffey υπέβαλε αίτηση για το δίπλωμα ευρεσιτεχνίας του (5974, χορηγήθηκε στις 5 Φεβρουαρίου 1831) το 1830, όταν ήταν ιδιοκτήτης του αποστακτήριου Dock στο Δουβλίνο. Ενώ οι αποστακτήρες του Stein λειτουργούσαν σε πολλά αποστακτήρια της Σκωτίας εδώ και πολλά χρόνια, ο αποστακτήρας του Coffey βρισκόταν σε διαρκή άνοδο και με τη τάση  να γίνεται ο πιο δημοφιλές στον κλάδο, εκτός από την πατρίδα του, την Ιρλανδία!

Το 1832, ο αποστακτήρας του Coffey είχε δοκιμαστεί στο αποστακτήριο Dock και σε άλλο στο Δουβλίνο που ανήκε στην οικογένεια Haig. Ένα χρόνο αργότερα, ο πρώτος αποστακτήρας Coffey στη Σκωτία εγκαταστάθηκε στο αποστακτήριο Grange στο Fife, σε μια εποχή κατά την οποία μόνο το βυνοποιημένο κριθάρι χρησιμοποιούταν στην παραγωγική διαδικασία.

Όλες αυτές οι εξελίξεις, οδήγησαν στην παραγωγή του Grain Whisky, ενός διαφορετικού, λιγότερο έντονου αποστάγματος απ’ ότι το Malt Whisky. Το ελαφρύτερο Grain Whisky, άρχισε να αναμιγνύεται με το ισχυρότερο και πιο πολύπλοκο Malt, δημιουργώντας το Blended Whisky.  

Η ανάπτυξη της σκωτσέζικης βιομηχανίας και οι πρώτες εξαγωγές

Ο Charles Chree Doig ήταν στην κυριολεξία, ένας από τους αρχιτέκτονες που συνδέθηκε με την ιστορία του σκωτσέζικου whisky, όσο κανείς άλλος και στιγματίστηκε από  τις κατασκευές σε σχήμα παγόδας (kiln pagoda head) που σχεδίασε για πολλά από τα αποστακτήρια της Σκωτίας και στην πορεία ονομάστηκαν Doig Ventilators, που μπορεί πλέον να είναι περιττές, αλλά αισθητικά παραμένουν πολύ ζωντανές και διαδραματίζουν το δικό τους σημαντικό ρόλο, στη βιομηχανία του Scotch Whisky.

Η τελευταία δεκαετία του 19ου αιώνα χαρακτηρίστηκε από μια μεγάλη έκρηξη στην αποσταγματοποιία του Speyside, οπότε ο Doig, βρισκόταν σε θέση ιδανική και κατάλληλη, για να επωφεληθεί από τη ζήτηση για τα νέα αποστακτήρια, μαζί με την επέκταση και αναβάθμιση των υφισταμένων, δηλαδή αυτών που ήδη υπήρχαν στην περιοχή. Ειδικευόμενος στο τομέα αυτό, ο Doig διαχειριζόταν τη δική του πρακτική μέχρι το 1890, όχι μόνο καταρτίζοντας σχέδια για τις δομές των νέων αποστακτηρίων, αλλά και σχεδιάζοντας τα ίδια τα αποστακτήρια καθώς και τον εξοπλισμό που θα μπορούσε να τοποθετηθεί σε αυτά.

Οι δραστηριότητες σχεδιασμού αποστακτηρίων του Doig, επεκτάθηκαν γρήγορα πολύ πέρα από το Speyside, για να αγκαλιάσουν το Highland Park στο Orkney, το Talisker στο Skye, αλλά και το Ardbeg, το Caol Ila και το Laphroaig στο Islay. Συνολικά, πιστώνεται με την επαγγελματική συμμετοχή του, σε όχι λιγότερα από 56 αποστακτήρια.

Εν τω μεταξύ, κατά τη διάρκεια του 19ου αιώνα, οι τιτάνες του σκωτσέζικου ουίσκι, όπως ο James Buchanan, ο Tommy Dewar, ο Johnnie Walker και ο James Chivas, άρχισαν να προωθούν τα προϊόντα τους στην παγκόσμια αγορά. Χρησιμοποιώντας το επιχειρηματικό τους πνεύμα, πρόβαλαν κατάλληλα το ουίσκι και άρχισαν τις εξαγωγές, εκτός της Μεγάλης Βρετανίας σε ολόκληρο τον κόσμο.

Ένα σημαντικό σημείο που βοήθησε επίσης στην παγκόσμια επέκταση του σκωτσέζικου αποστάγματος ήταν και η φυλλοξήρα. Το πιο γνωστό έντομο-εχθρός του αμπελιού είναι με διαφορά η φυλλοξήρα (phylloxera vastatrix), η οποία εμφανίστηκε στα τέλη του 19ου αιώνα στην Ευρώπη. Η εξάπλωση του εντόμου που μπορούσε να βλάψει σοβαρά τα ριζικά συστήματα των αμπελιών, οφείλετο και στις εισαγωγές φυτών από την αμερικανική ήπειρο, και οδήγησε στην καταστροφή τεράστιων εκτάσεων αμπελοκαλλιεργειών σε ολόκληρη την Ευρώπη. Ίσως το είδος vitis vinifera να είχε εξαφανιστεί αν δεν γινόταν η παρατήρηση πως τα αμερικάνικα αμπέλια, του γένους vitis αλλά όχι vitis vinifera, είχαν μία φυσική αντίσταση στη φυλλοξήρα. Η ουσία είναι ότι η φυλλοξήρα κατέστρεψε το μεγαλύτερο μέρος των γαλλικών αμπελώνων (δεκαετία του 1880) και κατ’ επέκταση μέσα σε λίγα χρόνια υπήρξε δραματική μείωση της παραγωγής κρασιού και cognac.

Για άλλη μια φορά, οι Σκωτσέζοι επωφελήθηκαν. Μέχρι να επανακάμψει η γαλλική βιομηχανία, το σκωτσέζικο ουίσκι είχε αντικαταστήσει σε σημαντικό σημείο, το cognac ως προτιμώμενο απόσταγμα.

Scotch Whisky Association

Η Scotch Whisky Association, δημιουργήθηκε με φόντο την αύξηση των φόρων, την παγκόσμια επέκταση και την ανάγκη για μια ενωμένη βιομηχανική φωνή. Οι ιδιοκτήτες των brands διοργάνωσαν μια σειρά συνεδρίων για να συζητήσουν πώς να προστατεύσουν τον τομέα που οδήγησε σε μια μεγάλη συγκέντρωση στο Λονδίνο στις 3 Οκτωβρίου του 1912. Την ημέρα αυτή συμφωνήθηκε η σύσταση της Wine & Sprit Brand Association που θα γίνει η Scotch Whisky Association, το 1942.

Η καθιέρωση της υποχρεωτικής τριετούς παλαίωσης

Φθάνοντας στις πρώτες μέρες του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου, ο David Lloyd George, την περίοδο εκείνη ήταν υπουργός οικονομικών και ανησυχούσε έντονα για τα προβλήματα που προκαλούσε το αλκοόλ, ιδίως στην εξέλιξη του πολέμου, υποστηρίζοντας ότι το ποτό έβλαπτε περισσότερο την πολεμική προσπάθεια.

Στο πλαίσιο αυτό, τάχθηκε υπέρ της πλήρους απαγόρευσης του αλκοόλ, αλλά έπρεπε να το κάνει με συμβιβασμό διαφόρων μέτρων, συμπεριλαμβανομένης της απαγόρευσης πώλησης αποσταγμάτων, ηλικίας (δηλαδή παλαιωμένων) κάτω των τριών (αρχικά δύο) ετών στο πλαίσιο του νόμου περί οινοπνευματωδών ποτών, Immature Spirits (Restriction) Act, του 1915.

Αυτό ήταν στην ουσία και μια αντανάκλαση του ισχυρισμού ότι τα «ανώριμα» αποστάγματα έχουν πιο βλαβερές συνέπειες για τον ανθρώπινο οργανισμό, από αυτά που παλαίωναν για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα.

Εκείνες τις ημέρες, το μεγαλύτερο μέρος του ουίσκι εμφιαλωνόταν μεταξύ 15 και 22 degrees under UK proof, όπως ήταν τότε γνωστό (48,6-44,6% abv με τους σημερινούς όρους). Το 1915, το Κεντρικό Συμβούλιο Ελέγχου επέτρεπε να πωλείται το ουίσκι στους 35 degrees under proof (37.2% abv). Το επόμενο έτος, η κυβέρνηση έδωσε στο Κεντρικό Συμβούλιο την άδεια να απαγορεύσει την παραγωγή σε όλα τα αποστακτήρια που δεν είχαν άδεια από το Ministry of Munitions (ο Minister of Munitions ήταν μια θέση της βρετανικής κυβέρνησης που δημιουργήθηκε κατά τον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο για να επιβλέπει και να συντονίζει την παραγωγή και διανομή πυρομαχικών για την πολεμική προσπάθεια και φυσικά είχε τη σφραγίδα του David Lloyd George).

Την ίδια χρονιά, το Κεντρικό Συμβούλιο πίεσε ακόμη περισσότερο  τους οινοπνευματοποιούς να μειώσουν περαιτέρω τον αλκοολικό τίτλο των αποσταγμάτων τους που πωλούνταν σε κρίσιμες πολεμικές περιοχές, στους 50 degrees under proof (28.6% abv). H βιομηχανία του ουίσκι διαμαρτυρήθηκε και για άλλη μια φορά επιτεύχθηκε ένας συμβιβασμός, ο οποίος τυποποίησε την αλκοολική δύναμη του ουίσκι παντού στο Ηνωμένο Βασίλειο σε 42,9% abv (25 degrees under proof).

Το Κεντρικό Συμβούλιο προσπάθησε ξανά, και την 1η Φεβρουαρίου 1917 η κυβέρνηση (με επικεφαλής αυτή τη φορά, τον Lloyd George ως πρωθυπουργό) αποφάσισε ότι το ουίσκι έπρεπε να πωλείται σε όχι περισσότερο από 30 degrees under proof (40% abv).

Οι περιορισμοί αυτοί, άρθηκαν στο τέλος του πολέμου, αλλά το 1920 επιβλήθηκε φόρος για άλλη μια φορά, γεγονός που ουσιαστικά υποχρέωσε τους αποσταγματοποιούς να μην εμφιαλώνουν τίποτα πάνω από τους 40% abv. Η ελάχιστη αλκοολική ισχύς είχε τυποποιηθεί.

H εποχή της ποτοαπαγόρευσης 1920 – 1933

Στις ΗΠΑ των αρχών του δεκάτου ενάτου αιώνα η κατανάλωση αλκοόλ ήταν ευρέως διαδεδομένη. Η απόφαση για περιορισμό των πωλήσεων και κατανάλωσης αλκοολούχων, ήταν προ των πυλών και ξεκίνησε από τη Βιρτζίνια και τη Νέα Υόρκη. Οι ιεροκήρυκες, άρχισαν να κατηγορούν το αλκοόλ για ψυχική και ηθική εξαθλίωση, στους λόγους τους.  Οι προστάτες των ηθών προσπάθησαν με κάθε μέσο, ακόμη και με την ίδρυση πολιτικού κόμματος, να αντιταχθούν στη διάδοση του αλκοόλ.

Στις 18 Δεκεμβρίου του 1918, εισήχθη στο Αμερικανικό Σύνταγμα η 18η τροπολογία, σύμφωνα με την οποία απαγορευόταν η πώληση και κυκλοφορία αλκοολούχων ποτών στις Η.Π.Α. (Volstead Act), η οποία υπερψηφίστηκε από το Κογκρέσο, τέθηκε σε ισχύ σε ομοσπονδιακό επίπεδο και έναν χρόνο αργότερα ως τις 16 Ιανουαρίου 1919, είχε ήδη υλοποιηθεί από 36 πολιτείες. Εξαιρέσεις επιτρέπονταν μόνο για ιατρικούς και θρησκευτικούς σκοπούς, ενώ η χρήση αλκοόλ έπρεπε να καταγράφεται και να ελέγχεται κάθε φορά με αυστηρότητα.

Μερικά διάσημα πρόσωπα το χρησιμοποίησαν προς όφελός τους ...

CemWKpFWEAQBgrJ.jpg%2Blarge.jpg

Το scotch whisky σήμερα

Ένα από τα πρώτα πράγματα που κοίταξαν να εξασφαλίσουν οι ιθύνοντες της σκωτσέζικης βιομηχανίας, ήταν η προστασία του προϊόντος. Ο πρώτος ορισμός στο βρετανικό δίκαιο εξασφαλίστηκε ήδη από το 1933, με το Scotch Whisky Act του 1988 και τους νέους κανόνες, Scotch Whisky Regulations του 2009. Αυτοί είναι οι περιεκτικοί κανόνες διέπουν τη βιομηχανία Scotch Whisky.

Η Σκωτία φιλοξενεί πάνω από 120 malt and grain distilleries.

Σήμερα το Scotch Whisky απολαμβάνεται 175 χώρες σε όλο τον κόσμο. Κάθε δευτερόλεπτο, 41 φιάλες Scotch αποστέλλονται από τη Σκωτία σε όλη την υδρόγειο!

Scotch Whisky Regions

Υπάρχουν πέντε Scotch Whisky regions: Campbeltown, Highland, Islay, Lowland και Speyside (βάσει του Scotch Whisky Regulations του 2009):

whisky_producing_areas.jpg

Pie-chart.jpg

Scotch Whisky Categories

scotch-whisky-categories.jpg

 

Πηγές:

www.whiskyforum.gr/forums/index.php?/topic/2479-ετυμολογία-της-λέξης-«whisky»

https://www.scotch-whisky.org.uk/discover/story-of-scotch/

https://scotchwhisky.com/magazine/features/26449/whisky-s-curious-medicinal-history/

www.whiskyforum.gr/forums/index.php?/topic/2000-robert-burns-night

https://scotchwhisky.com/magazine/ask-the-professor/8033/whisky-and-maturity-why-three-years/

https://scotchwhisky.com/magazine/ask-the-professor/12295/why-is-scotch-whisky-bottled-at-40-abv/

www.whiskyforum.gr/forums/index.php?/topic/2132-ο-aeneas-coffey-και-ο-αποστακτήρας-συνεχούς-απόσταξης-coffey-still

www.whiskyforum.gr/forums/index.php?/topic/2140-charles-doig-ο-μεγάλος-αρχιτέκτονας-της-σκωτσέζικης-βιομηχανίας-whisky

https://wineplus.gr/el/wine-school/Ποιοι-είναι-οι-εχθροί-του-αμπελιού;.16/

https://www.diffordsguide.com/el-gr/encyclopedia/536/bws/prohibition

https://www.scotch-whisky.org.uk/discover/enjoying-scotch/scotch-whisky-regions/

https://www.scotch-whisky.org.uk/discover/enjoying-scotch/scotch-whisky-categories/

https://www.whisky.com/information/knowledge/about-whisky/history-scotch.html

Φώτο:

https://www.scotch-whisky.org.uk

https://3.bp.blogspot.com/-L--Yv-5fFMc/VwPWqid4uUI/AAAAAAAAxdA/VsZne5UKD5QbNA6uOJhmQBfKsnqyLYeGg/s1600/CemWKpFWEAQBgrJ.jpg%2Blarge.jpg

http://blog.thewhiskyexchange.com/core/wp-content/uploads/2017/08/Pie-chart.jpg

http://www.realscotchwhiskyguide.co.uk/resources/whisky_producing_areas.jpg

  • Like 2
  • Thanks 1
  • Girl Like 1

Share this post


Link to post
Share on other sites

Join the conversation

You can post now and register later. If you have an account, sign in now to post with your account.

Guest
Reply to this topic...

×   Pasted as rich text.   Paste as plain text instead

  Only 75 emoji are allowed.

×   Your link has been automatically embedded.   Display as a link instead

×   Your previous content has been restored.   Clear editor

×   You cannot paste images directly. Upload or insert images from URL.

Sign in to follow this  

×
×
  • Create New...